Với các tập đoàn, tổng công ty 91, nhân sự từ ủy viên hội đồng thành viên, giám đốc điều hành đều phải qua bộ quản lý ngành và Bộ Nội vụ giám định, sau đó mới trình Thủ tướng coi xét
Cùng với đó, phải làm rõ hơn nữa mối quan hệ giữa chủ sở hữu Nhà nước, người đại diện chủ sở hữu với người thực hiện quyền sở hữu tức chủ DN.
Đây là lý do khiến nhiều DNNN hoạt động kém hiệu quả nhưng các sếp vẫn tại vị đến khi nghỉ hưu. Mới đây Bộ Tài chính đã phải đề xuất lên Chính phủ một biện pháp hành chính là có thể cất chức đối với lãnh đạo DNNN trì hoãn, không tiến hành thoái vốn ngoài ngành để buộc người đứng đầu DN thực sự phải đẩy nhanh tiến độ hoặc chịu xử lý. Đề nghị về cải cách DNNN tuy có khác biệt ở từng quốc gia, song nền móng thị trường là nhân tố bất di bất dịch với tuốt các thành viên TPP trong ngày mai.
Nhà nước chỉ cử người đại diện của mình giám sát các hoạt động dựa trên những tiêu chí đặt ra. Nếu vẫn là những con người của quốc gia, ăn lương Nhà nước, vẫn những tư duy cũ thì không khác gì bình mới rượu cũ và dẫn đến không thể đổi thay triệt để. Chưa kể thay rồi thì việc chọn người cũng không hề đơn giản.
Bà Hương cho hay từ thực tế tư vấn cho các DN Việt Nam bà thấy nổi lên vấn đề: khi thực hành tái cấu trúc một cách nghiêm trang và khoa học sẽ khiến DN hoạt động theo hệ thống, ít phụ thuộc vào một số cá nhân song song dẫn đến việc phải san sớt quyền lực, điều này thường không dễ chấp thuận bởi chính những người đang nắm giữ quyền lực đó.
Theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, ở những nước tiền tiến, tỷ trọng DNNN chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong nền kinh tế quốc dân, khoảng dưới 10%.
"Tôi tin rằng, tái cấu trúc đối với các DN Việt Nam không đơn thuần là lập chiến lược thoái vốn ở một mảng kinh dinh nào đó, hay cổ phần hóa mà là cuộc cải cách tổng thể từ chiến lược, cấu trúc DN đến quy trình, công nghệ và con người" - bà nói. Chính cho nên, nhiều DNNN đã vin cớ này để chậm thoái vốn. Sợ phải chia sẻ quyền lực Tuy nhiên, cái mà nhiều chuyên gia quan tâm nhất giờ khi thực hành canh tân DNNN là vấn đề con người, cũng như hoàn thiện các cơ chế quản lý DNNN.
Khối doanh nghiệp này hiện chiếm đến 70% vốn đầu tư toàn xã hội, 50% đầu tư quốc gia, 60% vốn vay từ nhà băng và chiếm tới hơn một nửa tổng nợ xấu. Bên cạnh đó, các cấp quản lý trung gian thường có nghĩ suy cải tổ sẽ dẫn đến nguy cơ những người cũ mất việc làm hoặc bị thay bởi những người mới. Theo ông Kim, cần phải thay đổi quy chế dành cho những người lãnh đạo và nhân sự trong các DNNN hiện.
Nói vậy nhưng làm được việc này là không hề đơn giản. Mọi việc đều xin quan điểm "cấp trên". Một nền kinh tế thị trường mà khu vực DNNN lớn như vậy, ông Doanh cho rằng cầm chắc là không hiệu quả. Không làm rõ vấn đề này thì không thể xử lí nghiêm được người đứng đầu DNNN khi làm nhằm nhè lỗ. Hơn nữa việc, cổ phần hóa chỉ mới là hình thức chuyển đổi chủ sở hữu của DNNN chứ chưa thực sự đúng nghĩa, chưa mang lại kết quả như mong đợi.
Cách làm nhân sự lâu nay ở các DNNN vẫn tương tự việc chọn nhân sự cho cơ quan Nhà nước, nên chi rất khó thay đổi lãnh đạo
Muốn thành công thì các "sếp" cần phải kiên tâm thực hiện và lãnh đạo quá trình cách tân cũng như ban hành chính sách thưởng phạt nghiêm minh.
Các ý tưởng, phương án tái cơ cấu không thuyết phục, chưa đích thực là nhiệt huyết của DN. Cải cách DNNN là yêu cầu không thể thiếu khi Việt Nam thương thảo gia nhập TPP (ảnh minh họa) Theo đánh giá của Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Văn Hiếu tại một hội thảo hồi tháng 5 vừa qua, chất lượng nhiều đề án tái cơ cấu mà DNNN đã trình chỉ nặng về báo cáo thành tích, chung chung.
Cách tân cần phải đặt trọng điểm vào đổi thay là con người và quy chế quản lý DNNN. Tại Việt Nam, DNNN đang chiếm tỷ trọng rất lớn tới khoảng 28% GDP, nếu cộng với 5 ngân hàng thương mại quốc doanh, tỷ trọng lên đến 34% GDP.
Tuy nhiên, kết quả tình tiễn lại cho thấy, dù rất quyết liệt nhưng khó hoàn thành kế hoạch đề ra. Vì thế dù thay đổi thế nào đi nữa cũng không có nhiều biến chuyển bởi vướng tư duy công chức. Có vẻ như tốc độ cải cách càng ngày càng chậm lại, nhất là khi động chạm tới những DNNN lớn.
(Ảnh minh họa) Trong đó, vấn đề con người vẫn là quan trọng nhất. Chỉ đơn cử vấn đề, Chính phủ yêu cầu thoái vốn để khắc phục đầu tư ngoài ngành và sở hữu chéo, song cũng lại đề nghị không được làm thất thoát vốn khi thị trường chứng khoán, bất động sản đóng băng và xì hơi.
Ngoài ra, cần có sự tham dự sâu rộng của cấp quản lý trung gian, tụ hội vào việc đề ra giải pháp và hướng tới lợi ích đạt được, bà Hương nhấn mạnh. Người thi hành rất thoải mái do không phải là người quyết định, đẩy trách nhiệm lên cấp cao hơn.
Tư tưởng quản lý và kỹ năng quản trị chưa được cải thiện, vẫn mang nặng phong cách cũ. Trước hết, lãnh đạo DNNN không nên là người của Nhà nước mà cần thuê ngoài. Trên thế giới, không có một nền kinh tế thị trường nào mà quốc doanh chiếm một tỷ lệ lớn như Việt Nam. Cho nên, dù kết quả thương thảo có như thế nào, thì kiểu hoạt động như của các DNNN Việt Nam bấy bấy lâu sẽ khó có thể tồn tại trong "sân chơi" TPP.
Theo chuyên gia kinh tế Phạm Nam Kim, lãnh đạo DNNN ở Việt Nam hiện không khác gì một công chức. Ngay cả việc kỷ luật nhẹ nhàng lãnh đạo một DNNN còn khó, huống chi cách chức. Để có những người lãnh đạo DN có kiên tâm cao và có tư duy, chiến lược, tầm nhìn xa nhằm đưa công cuộc canh tân đến thành công thì việc cần thiết là dùng biện pháp mạnh, thậm chí thải hồi lãnh đạo cấp cao.
Theo bà Đào Thị Thiên Hương, Phó giám đốc Dịch vụ tư vấn PWC Việt Nam, khái niệm tái cấu trúc đến nay có lẽ đã trở nên câu cửa miệng của nhiều DN, nhưng thực thụ tái cấu trúc như thế nào không hề đơn giản. Về phía quản lý Nhà nước đến nay cũng cho thấy đang thiếu những biện pháp thẳng thừng để cải cách triệt để các DNNN.
Giám đốc có quyền bao lăm, người đại diện chủ sở hữu quyền bao lăm.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét